مختصر كه در سال 1329 م/ 730 ه ق تأليف شده، تاريخ عالم پيش از اسلام و تاريخ اسلام تا آن سال و اساساً مبتني بر كامل ابن اثير (سيزدهم ـ 1) است، البته جز در مورد قرن اخير. ولي موٴلف از آثار متعدد ديگري هم استفاده كرده است كه در كتابخانهٴ غني قصر خود در حماه گرد آورده بود. باارزشترين بخش تاريخ او شرح حوادث معاصر است كه بر اساس تجارب سياسي و نظامي فراوان خودش و از اطلاعاتي كه در جريان سفرهايش در خاور نزديك و عربستان فراهم كرده بود، نوشته شده است. اگر از جهت ديگري بدان بنگريم، داراي اطلاعات حسب حالي فراواني است.
اهميت تاريخ ابوالفدا بهزودي شناخته شد و دليلش وجود تلخيصها، منتخبات و تكملههاي فراوان بر آن است، از قبيل ذيل ابنالوردي تا سال 1348 م / 749 ه ق، ابن حبيب دمشقي (چهاردهم ـ 2)؛ ابن شحنهٴ حلبي (چهاردهم ـ 2) تا سال 1403 م / 806 ه ق. نخستين خاورشناسان غربي هم بدان سخت ارج نهادند، بخشي بدان سبب كه تصادفاً مدتها پيش از تاريخ طبري
(دهم ـ 1) و تاريخ ابن اثير شناخته شد؛ درواقع نخستين تاريخ مفصل عربي بود كه در غرب شناخته شد، به استثناي تاريخ ابن عبري (سيزدهم ـ 2).
تأليف تقويمالبلدان در سال 1316 م / 716 ه ق يا پيش از آن آغاز شد و در سال 1321 م / 721 ه ق به انجام رسيد. در دانشگاه ليدن نسخهاي از آن وجود دارد كه توسط موٴلف تصحيح شده است. اين رسالهاي مفصل در جغرافياست كه با كليات جغرافيا دربارهٴ شكل زمين، هفت اقليم، درياها، درياچهها، رودها و كوهها آغاز ميشود، سپس فصلهايي ميآيد كه هر كدام دربارهٴ بخش معيني از جهان است، به اين ترتيب: 1) عربستان؛ 2) مصر؛ 3) مغرب؛ 4) آفريقاي استوايي؛ 5) اسپانيا 6) جزاير مديترانه و اطلس؛ 7) شمال اروپا و آسيا؛ 8) شام؛ 9) جزيره؛ 10) عراق عرب؛ 11) خوزستان يا اهواز؛ 12) فارس؛ 13)كرمان؛ 14) سيستان؛ 15) سند؛ 16) هند؛ 17) چين؛ 18) جزاير شرقي؛ 19) روم (آسياي صغير)؛ 20) ارمنستان، اَرّان و آذربايجان؛ 21) جبال يا عراق عجم؛ 22) ديلمان و گيلان؛ 23) طبرستان، مازندران و قومس؛ 24) خراسان؛ 25) زابلستان و غور؛ 26) تخارستان و بدخشان؛ 27) خوارزم؛ 28) ماوراءالنهر. اين فهرست جالب است، زيرا 28 بخش جهان را از نظرگاه جغرافيدانان عرب نشان ميدهد و با آنچه يك جغرافيدان جديد ممكن است بگويد خيلي تفاوت دارد.
فصل مربوط به ماوراءالنهر حاوي شرحي متأسفانه خيلي ضعيف در مورد ناحيهٴ كوچك ولي معروف سغد است، كه رود زرافشان از آن ميگذرد و شهرهاي بخارا و سمرقند بركنارهٴ آن رود قرار دارند.
طول فصول 28 گانه بسيار متفاوت است، ولي داراي تركيب يكساني هستند. يعني هر يك در دو بخش است، بخش اول شرح كلي درباب آن سرزمين (حدود، اوضاع طبيعي، تقسيمات